Bí quyết chơi bi da từ cách cầm cơ đến cách đánh

Xuất hiện từ những năm 1340, giành cho giới quý tộc châu âu, Billiard (tên gọi quốc tế) hay ở Việt Nam gọi là bida hay bi-a đã trở nên phổ biến trên toàn thế giới.  

Cũng giống như bao môn thể thao khác, bida cũng có một giai đoạn hình thành và phát triển.

Sơ khai, môn thể thao này chủ yếu được chơi ngoài trời, người chơi sẽ dùng gậy của mình có kiểu dáng như một cây gậy đánh golf đánh bi xuyên qua 1 khung sắt nhỏ, phía trước đó dựng nhiều chướng ngại vật khác nhau, ai vượt qua hết các chướng ngại vật và đánh qua khung sắt trước tiên thì sẽ là người chiến thắng. 

Ngày nay, nếu có điều kiện sang nước Anh, bạn sẽ bắt gặp một số nơi vẫn còn chơi kiểu như vậy. Nghe sơ qua ắt hẳn bạn sẽ thấy môn này có nét gần với golf hơn đúng không nào? 

Trải qua các giai đoạn lịch sử, dần dần bida được nhiều người chuyển sang việc đánh bi vào lỗ và cây gậy cong để đánh các bi đó không còn phù hợp. Vì thế, nhiều người đã bắt đầu bỏ cây gậy kiểu cũ và chuyển sang sử dụng gậy dài, thẳng và đầu nhỏ mà ngày nay chúng ta gọi là cơ.

Hiện nay tại địa bàn TP.HCM, có một số thương hiệu bán cơ bida nổi tiếng như bida Thanh Tâm, bida Khoa, bida QUốc Đại,…Với việc thay đổi kiểu dáng kiểu chơi cũng như là độ phổ biến của nó không còn gói gọn lại trong giới quý tộc nữa.

Vì thế, nhiều câu lạc bộ bida đã bắt đầu xuất hiện, song song với đó là nhiều thể thức thi đấu khác nhau như pool kiểu Mỹ, bida carom, bida 8 bi, bida 9 bi, snooker,…

Môn bida có 2 loại chính

Carom bida (hay còn gọi là bida phan), là loại bida chơi với 3 hoặc 4 viên bi trên 1 bàn không có lỗ, thường khoảng 10 feet (khoảng 3m). Những viên bi này không được đánh số mà được phân biệt bằng màu sắc (đỏ, trắng, vàng).

Bida phăng bao gồm nhiều loại như tự do, kẻ ô, 1 băng, 3 băng, bi đỏ,…

Pool bida (hay còn gọi là bida lỗ). Loại này cũng khá phổ biến, tùy vào từng thể loại khác nhau mà nó cũng có những luật riêng biệt. Nhìn chung, người chơi phải đánh vào viên bi cái (màu trắng) chạm vào những viên bi còn lại để đưa chúng vào lỗ.

Có tổng cộng 15 viên bi được đánh số từ 1 đến 15 (mỗi màu sẽ có một số tương ứng) và 1 viên bi chủ màu trắng hoặc trắng ngà. Tuỳ theo kiểu chơi mà người ta sử dụng 9 bi (pool 9 ball) hoặc dùng cả 15 bi (pool 8 ball)

Hướng dẫn chơi bida – Các luật chơi bida cơ bản

Bida phăng

Chọn người khai cuộc: Trọng đặt 2 bi trên đường ngang. Hai cơ thủ cùng lúc đánh bi về phía băng đỉnh, sau khi chạm băng đỉnh bi sẽ dội trở lại, bi nào gần băng đầu bàn nhất thì sẽ là người đánh khai cuộc (đánh đề ba).

Vì thế, người chơi phải hết sức tập trung và phải có những màn xử lý dứt khoác và đúng đắn.

Cách đánh trong bi a Libre (Bida tự do), là một nội dung của bida carom, cơ thủ phải đánh bi cái trực tiếp hay gián tiếp trúng 2 bi mục tiêu thì ghi được 1 điểm, cơ thủ tiếp tục đánh cho đến khi đánh trượt hoặc phạm lỗi.

Thêm vào các mẹo

Bida lỗ

Trong thi đấu 9 bi, các bi mục tiêu được đánh số thứ tự từ 1  đến 9 và 1 bi cái. Bi mục tiêu cho mỗi cú đánh mà bi cái chạm đầu tiên là bi có chỉ số thấp nhất trên ban bi a, tuy nhiên những bi mục tiêu vào lỗ không nhất thiết phải theo thứ tự này.

Còn đối với pool 8 ball, một đấu thủ sẽ phải đánh phần bi của mình (bi 1 đến bi 7), đối thủ khác sẽ phải đánh phần bi còn lại (bi 9 đến bi 15). Sau đó, mỗi người đều phải đánh bi số 8 để kết thúc trận đấu của mình

Sau cú đánh trượt của cơ thủ đi trước, cơ thủ tiếp theo phải đánh những bi còn lại trên bàn theo quy định trên. Nếu cơ thủ đi trước phạm lỗi thì cơ thủ tiếp theo được quyền bắt đầu lượt cơ của mình với bi cái ở bất cứ vị trí nào trên bàn.

Trận đấu kết thúc khi một trong hai cơ thủ thắng đủ số ván theo quy định của trận đấu

Tư thế

1.Tư thế đứng cầm cơ chơi bida đúng cách

Mở rộng 2 chân cách nhau 1 khoảng bằng chiều rộng vai. Bước chân trái lên trước nếu thuận tay phải, bước chân phải lên trước nếu thuận tay trái. Chỉnh tầm cầm gậy phù hợp với chiều cao.

Cách cầm cơ bida cũng rất quan trọng. Không nắm quá chặt cây co bida, giữ tay thoải mái, chủ yếu dùng ngón cái và ngón trỏ để giữ chắc thân cây cơ, các ngón còn lại cầm hờ. Không đặt ngón cái lên mặt của cây cơ. 

Xoay người cách tay cầm gậy khoảng 30 độ để tạo khoảng trống cho tay cầm cơ, không để tay chạm vào hông khi đánh.

Giữ thẳng lưng khi cúi xuống, tay cầm cơ thẳng góc với chân sau và vuông góc với mặt bàn. Cố gắng cúi sát xuống mặt bàn để ngắm bi, đừng ngẩng cao đầu. Để chơi bida tốt, chúng ta không thể thiếu một bàn billiard tốt.

Để tìm hiểu thêm, bạn có thể tham khảo 18 loại ban bi a chất lượng cao tại Billiard Thanh Minh.

Mỗi người chơi có một tư thế đứng khác nhau. Cách đánh bi a của bạn có thể không giống của tôi nhưng sau đây là một số gợi ý sẽ giúp ích rất nhiều trong môn thể thao mới này:

-Thăng bằng là một yếu tố quan trọng để có thể tạo ra một quả chọc tốt, đơn giản vì nó yêu cầu những cử chỉ tôi thiểu của cơ thể trừ những cử chỉ lỏng lẻo của cánh tay cầm gậy.

-Bạn phải tìm cho mình một tư thế thăng bằng để giữ cho các bộ phận khác của cơ thể vững chãi.

-Tay của bạn phải giữ vuông góc với cạnh bàn.

Một số chú ý khác để có cách cầm cơ bida chuẩn:

Trong đánh bida tự do, kỹ thuật thường dùng là rètro (trô bi), másse, đánh chết bi đều có điểm chung ở kiểu tác động một lực đột ngột vào viên bi, ít khi dùng lực mạnh. Do đó, nên cầm cơ với lực vừa phải không quá chặt cũng không quá lỏng lẻo.

Chỉ khi tác động vào bi mới siết nhẹ cán cơ. Đầu cơ cũng là một yếu tố đóng vai trò quyết định chất lượng trận đấu bida.

Để hiểu sau hơn, bạn có thể xem qua 23 loại đầu co bida chính thường dùng trong cuộc chơi qua địa chỉ https://billiardsthanhminh.com/collections/co-dauco

Bạn nên cầm gậy nhẹ nhưng phải có sự hỗ trợ tốt. Một số cơ thủ thường dùng ngón cái và ngón trỏ giữ gậy. Chỉ có 2 ngón tiếp xúc với gậy khi gậy đẩy còn các ngón còn lại thì chỉ giữ gậy lúc trước khi đánh

Không đặt ngón cái lên mặt của gậy, bởi vì như vậy sẽ giữ chặt cổ tay bạn, mà cổ tay thư giãn là điều cực kỳ quan trọng.

Trong mọi lúc bạn phải giữ gậy thăng bằng. Với những quả chọc ngắn, tay của bạn phải bao kín lấy gậy.

  1. Cầu tay


Có nhiều kiểu cầu, mỗi kiểu cầu phục vụ một mục đích. Tuy nhiên mục đích chính của cầu là hạn chế tối thiểu không cho gậy di chuyển ngoài ý muốn. 

Cầu tay kín là cách kê được sử dụng rộng rãi nhất. Theo đánh giá thì loại cầu tay có nhiều thuận lợi hơn so với cầu tay kiểu mở.

Thứ nhất nó sẽ ngăn không cho gậy di chuyển sang hai bên và hạn chế được những quả thọc trượt. Và nó cũng tạo ra những quả thọc mạnh mỗi khi bạn để gậy ở xa. Sử dụng tay kê kín sẽ dễ điều khiển việc di chuyển gậy.

Cầu tay mở được các cơ thủ mới rất ưa chuộng vì nó dễ đặt tay hơn so với cầu tay kín. Đây là loại kê phổ biến dùng trong các quả thọc ngắn và những cú đánh theo.

Cầu kê băng được sử dụng khi bi quá gần đường băng và không thể sử dụng những tay kê thông thường.

Với loại kê tay này bạn chỉ cần đặt gậy trên đường băng và lấy ngón tay của mình giữ cho nó vững. Có một vài loại kê tay trên băng tuỳ vào từng vị trí của đường băng so với bóng.

  1. Hướng mắt nhắm

Có một cách cầm gậy đúng, để cầu tay đúng là một điều tất yếu để chơi tốt môn bida. Nhưng nhắm hướng cũng quan trọng không kém, thực hiện đúng nó là điều kiện quan trọng để chứng minh rằng bạn là một tay chuyên nghiệp. Khi nhắm hướng, bạn cần:

– Mắt và đường đi của bi chủ hợp thành một đường thẳng.
– Khi bắt đầu đặt tay đánh bida, nhìn bao quát các bi trên bàn. Mắt nhìn bi mục tiêu để ngắm độ dày mỏng sau đó nhìn bi chủ để xác định nơi để ép phê. Khi đánh mắt nhìn bi mục tiêu. 

  1. Cú thọc 



    Không có gì phải nói ai chẳng biết cú thọc là một yếu tố quan trọng trong môn thể thao bida, hay bất kỳ môn thể thao đánh bóng nào. Một cú thọc thẳng trơn là một nhân tố quyết định để có một quả ghi điểm. 

Nhưng thế nào là một quả thọc tốt? Một quả thọc đẳng cấp cao sẽ đưa bi cái đi chính xác tới bi chạm. Nói cách khác, nếu bạn đã xác định bi sẽ thọc xuống lỗ thì bạn phải xác định được mối liên quan giữa bi cái và bi đó (bi chạm).

Cách khác để kiểm tra quả thọc của bạn bạn có thể luyện tập để thọc những quả ngắn trực tiếp để bi chạm cách lỗ một bàn chân và bi chạm lại cách bi cái một bàn chân.

Một quả thọc tốt sẽ đẩy bi chạm thẳng xuống lỗ nếu không thì bạn vẫn chưa có một cú thọc hoàn hảo. 

Sử dụng những cú đẩy thử trước khi thọc thật. Nó cho phép bạn khép chặt cánh tay và tạo ra đường đi thẳng trơn. Hãy dành thời gian cho nó và đừng làm cho cú thọc bị ngắt.

Khi bạn thọc thử bạn nhớ nhìn vào bi cái và tìm điểm có thể tiếp xúc giữa bi cái và bi chạm. Một khi bạn xác định đựơc rồi thì hãy tập trung vào bi chạm 

Thân hình của bạn phải giữ cố định trừ cánh tay thọc có thể đưa lên đưa xuống để thử và khuỷu tay đặt phía dưới bàn tay.

Bàn tay ngửa hoặc úp tuỳ theo cách cầm gậy nhưng không được để cánh tay di chuyển sang bên. Cụ thể là nếu cánh tay di chuyển thì quả thọc sẽ không thẳng và bạn cũng đánh vào bi cái không chính xác hoặc sẽ trượt.

Phải chắc chắn khi bạn chọc bi thì gậy của bạn phải ở tư thế sẵn sàng.

Đưa gậy theo sau cú thọc, gậy của bạn sẽ mở rộng điểm tiếp xúc giữa bi cái và bi chạm và để nó theo đà đến khi nó tự ngừng.



Bạn cần dụng cụ nào để chơi bida


Hiện nay dụng cụ có liên quan đến người chơi bida được bày bán rất nhiều, có thể nói là tràn lan khắp nơi từ các cửa hàng đang kinh doanh lẫn các shop bán online trên các mạng xã hội, đủ thứ thương hiệu từ bình dân rẻ tiền đến cao cấp với nhiều mức giá.

Nhưng như chúng ta đã biết, hàng tốt khai sinh sau 1 thời gian thì hàng nhái cũng chào đời với số lượng tương đương và giá cả rẻ hơn khá nhiều. Ở đây mình sẽ nói sơ về đầu cơ và cơ là chính vì đó là 2 thứ tác động trực tiếp lên bi mà chúng ta đánh hằng ngày.

 
– Đầu cơ:

Hiện tại có nhiều hãng đầu cơ chất lượng cao như kamuis, caudron, mori, aramith, sasaki, G2, Adam,… mỗi loại đều có ưu nhược điểm riêng làm người mua phân vân trước 1 rừng đầu cơ được chào bán tràn lan.

Để mua được đầu cơ tốt bạn có thể liên hệ với những người chuyên xách hàng từ nước ngoài về như các cơ thủ hay đi du đấu, những công ty chuyên mua hàng nhập ship về Việt Nam hoặc liên hệ trực tiếp với các công ty chính hãng nếu có thẻ visa.
-Cơ: bạn mới tập các kỹ thuật của bida hoặc chơi ở hàng khá nhưng chưa sắm cho mình 1 cây cơ riêng bao giờ, chắc hẳn bạn cũng đang hoa mắt khi search google thấy một rừng cơ đủ loại với hàng đống thương hiệu từ ngoại nhập đến làm trong nước VN.

Vậy thì như thế nào là 1 cây cơ bạn cần, chúng ta sẽ phân tích vài đặc điểm ở đây, dành cho thể loại bida tự do (Libre):


+ Loại gỗ:

thường thì cơ được làm từ gỗ của cây Phong tên nước ngoài gọi là gỗ Maple, hầu như nước nào cũng có loại gỗ này nhưng theo thống kê thì gỗ Maple của Canada được xem là tốt nhất để làm ngọn cơ (ngọn cơ quyết định hơn 50% độ tốt của cây cơ).
+ Hoa văn đẹp: đây là phần làm đẹp cho cây cơ, các hoa văn được sơn hoặc cẩn ghép trực tiếp để tạo ra nhiều mẫu mã bắt mắt. Ngoài ra hoa văn ghép còn được tận dụng để cân chỉnh trọng lượng cơ để đạt độ nặng rải đều từ đuôi đến ngọn. 

+ Trọng lượng: phần này quyết định độ hợp ý vừa tay người sử dụng hay không, tùy theo thể trạng và điều kiện bàn bida ở nơi đó mà thông số này phải được điều chỉnh cho phù hợp. ở Châu Á, do thể trạng và loại bàn sử dụng ở đây nhỏ hơn từ đó cơ được điều chỉnh với trọng lượng từ 420gr đến 440gr và đường kính ngọn cơ từ 11mm đến 11,5.

Những điều kiện để chọn một cây cơ phù hợp cá nhân mỗi người

Điều kiện bàn: nếu ở nơi bạn thường chơi dùng loại vải bàn dày, chạy chậm, phải đánh lực lớn nhiều hơn thì bạn sẽ cần 1 cây cơ hơi nặng và đầu cơ không quá nhỏ. Ngược lại với những nơi tập trung nhiều cao thủ sử dụng vải bàn chạy nhẹ bạn nên sử dụng loại cơ nhẹ kết hợp đầu cơ nhỏ. 

Cách đánh bi a của từng người: mỗi người sẽ có một kiểu đánh khác nhau, có người thích đánh những bi cần độ khéo léo chỉ sử dụng ephe nhiều, thường xuyên kềm lực nhẹ để ra bi đẹp, xử lý bi gần là chính, giới bida thường gọi kiểu đánh này với các tên như rơ “ken”, cơ “gom”, rơ “đạn nhỏ”……….


Đầu cơ càng nhỏ lực tập trung vào 1 điểm càng nhiều dẫn đến ephe xoáy cao nhưng khuyết điểm của ngọn nhỏ là đánh bida xa lớn lực sẽ hơi rung tạo cảm giác không chắc chắn, ngọn cơ lớn hơn sẽ cho bạn sự vững chắc khi đánh mạnh bù lại độ bén khi trô kéo hoặc đánh các cú cần độ khéo léo cao sẽ giảm hiệu quả. 

Cân bằng: 1 cây cơ đúng chuẩn “đầm tay” sẽ có trọng lượng được cân chỉnh sao cho độ nặng giảm đều từ cán đến ngọn, nếu bị chỗ nặng chỗ nhẹ nghĩa là cơ của bạn không được xử lý công phu dẫn đến các cú đánh kỹ thuật trở nên khó khăn hơn rất nhiều.

Một số nhà làm cơ theo dạng công nghiệp hoặc giá rẻ để thu hút khách hàng thì họ hay tìm cách làm cán cơ trở nên nặng hơn để người chơi có cảm giác cây cơ “bén” nhưng nếu để ý kỹ bạn sẽ thấy khi đánh cú “trô” nếu lực lớn bi sẽ chạy “dư” rất nhiều và khi cần đánh nhẹ để kiểm soát lực chạy bi 2 sẽ bị tình trạng “thiếu, tuột”, điều này dẫn đến tình trạng khó kiểm soát lực đánh và cảm giác không chắc chắn khi xử lý bi bằng các kỹ thuật cần thiết.

Do đó nếu bạn chưa nắm nhiều kỹ thuật đánh bài bản, không phân biệt được đâu là cây cơ tốt đúng nghĩa ngoài những hoa văn bắt mắt thì bạn nên nhờ 1 người giỏi bida libre và am hiểu về kỹ thuật từng loại cơ để nhờ họ mua giúp vì cơ đẹp hoặc đắt tiền chưa chắc đã là cơ tốt.

Bida và những lợi ích khi chơi bida

Theo chuyên gia Becic trên trang Health Fitness Revolution, chơi bida có 10 điều lợi cho sức khỏe và điều này đã được xác nhận bởi một nghiên cứu của Trường Y khoa Harvard.

Theo đó, một người nặng 125 pound (khoảng 56,7kg, khá tương đồng với thể trạng người Việt Nam) chơi bida lỗ trong 30 phút tiêu tốn 75 calori, chỉ kém một chút so với cử tạ không phải thi đấu (90 calori) với cùng điều kiện thời gian, thể chất. Một giờ chơi bida tương đương việc đi bộ với tốc độ nhanh (7,24 km/h) trong nửa giờ.

Một nghiên cứu khác của Trung tâm lão khoa Đại học Copenhagen (Đan Mạch) cho thấy bida đặc biệt thích hợp với người lớn tuổi như một hoạt động thể thao, nhờ những hành động ngẫu nhiên liên tục trong khi chơi tạo ra “công ăn việc làm” cho cơ bắp, mà không cần phải tập luyện thể lực gì cả.

Bida không chỉ tốt cho sức khỏe thể chất. Môn thể thao nhẹ nhàng này còn giúp người chơi cải thiện sức khỏe tinh thần, cụ thể là khả năng tập trung, phán đoán và quan sát bởi chơi bida giỏi đòi hỏi chú mục vào những mục tiêu cố định như quả bi, các góc, cạnh bàn…

Đó thật sự là một môn thể thao giúp cơ thể hoạt động toàn diện: đi bộ, kéo giãn cơ khi phải rướn để thực hiện những cú đánh bi xa, lòn tay sau lưng xử lý những tính huống trái tay, tay chỉnh hướng và cầm cơ tác dụng lực vào bi, mắt tập trung vào mục tiêu và não bộ tính toán quỹ đạo, lực cần thiết.

Vì những lý do đó, Becic tin rằng người chơi bida giỏi đều là những người trầm tĩnh trong cuộc sống thường nhật, vì họ quen suy nghĩ vấn đề thật rõ ràng và logic trước khi ra quyết định.

Cựu danh thủ Trần Đình Hòa, người đạt chiếc huy chương vàng danh giá tại giải ASIAD kết luận: “Tôi huong dan choi bida cho rất nhiều người, có người học cho biết, học để giao tiếp, nhưng cũng có người nói là học chơi bida tu dưỡng tính tình, để “nguội” bớt.

Một nét đặc biệt của bida là người ta không thể giấu được cá tính của mình; lãng tử hay thực dụng, nóng nảy hay trầm tính, chụp giật hay kỹ càng… đều bộc lộ hết”.

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *